Encyklopedia Host


Idź do treści

Nicienie liściowe

Choroby i szkodniki


Nicienie liściowe



W krajowych opisach w zasadzie nie można znaleźć informacji na temat zagrożeń funki przez nicienie liściowe. Tak naprawdę wcale mnie to nie dziwi, gdyż jest to jeszcze stosunkowo mało rozpowszechniona roślina w Polsce i nikt nie zajmuje się jej ochroną, a tym bardziej badaniami zagrożeń.
Większość nicieni przebywa i żyje w strefie przykorzennej gleby, jednak największe szkody powodują nicieni dolistne: węgorek ryżowiec –
Aphelenchoides besseyi , węgorek chryzantemowiec – Aphelenchoides ritzemabosi oraz węgorek truskawkowiec – Aphelenchoides fragariae. Nicienie dolistne (rodzaj Aphelenchoides) to mikroskopijne glisty (0,5-1,0 mm długości), które najczęściej żyją, rozmnażają i odżywiają się wewnątrz tkanki miąższu liści, pozostawiając komórki naskórka liścia nienaruszone. Nicienie te są polifagami co oznacza, że mogą zasiedlać rośliny z gatunków należące do różnych rodzin botanicznych.

Jody Fetzer, Hillwood Estate, Museum & Gardens, Bugwood.org

W naszej strefie klimatycznej nicienie zimują w stadium osobników dorosłych, zazwyczaj gromadząc się w stożkach wzrostu czy też obumarłych resztkach roślin. Z nadejściem wiosny szukają żywicieli wędrując w glebie . W suchych warunkach ich migracja jest utrudniona, jednak gdy gleba jest wilgotna szybko przedostają się po łodygach do liści. Wilgotne rośliny pokryte „filtrem wodnym” w znakomitym stopniu ułatwiają im zasiedlanie potencjalnych żywicieli. Wnikanie do liści odbywa się przez szparki oddechowe lu uszkodzone liście. W brązowej (sczerniałej) tkance liścia znajduje się stosunkowo mała liczba dorosłych osobników, w zielono-brązowej części porażonego liści przeważnie osobniki dorosłe jaja i larwy a w zielonej jaja, larwy i jedynie kilka osobników dorosłych. Samica składa 20-40 jaj, a młode nicienie muszą przejść przez 4 stadia larwalne, zanim staną się dorosłe. Cały cykl życia może być zakończona w ciągu 2-4 tygodni a zainfekowane liście będą zawierać wiele pokoleń nicieni.

Dość często objawy zainfekowania roślin przez nicienie jest mylone z objawami chorób grzybowych. W przypadku host zmiany są jednak dość charakterystyczne, gdyż zawsze są ograniczone żyłkami liściowymi, które dla nicieni są zaporą nie do przejścia – często zmiany na liściach to ograniczone żyłkami pasy lub zmiany mają kształt litery „V”.

Pierwsze (wiosenne) objawy zainfekowania to jaśniejsza wodnista tkanka pomiędzy żyłkami porażonego liścia. Później tkanka ta zmienia kolor na żółty aby w końcowym etapie zbrązowieć i sczernieć co oznacza całkowite obumarcie tkanki.

Takie objawy są wskaźnikiem, że hosta została zainfekowana przez nicienie, ale aby potwierdzić ich bytowanie w liściach należy pobrać próbkę podejrzanego liścia, pociąć na kawałki i zanurzyć w wodzie na kilkanaście godzin. Po tym czasie sprawdzić ich obecność w wodzie najlepiej mikroskopem przy powiększeniu 10 do 45x.

Potencjalnymi nosicielami i żywicielami nicieni dolistnychmoże być wiele roślin uprawianych w naszych ogrodach między innymi, są to: chryzantema, jeżówka, liliowiec, lilia, narcyz, piwonia, goździk, paprocie, anemon, powojniki, dąbrówka, lawenda, szałwia, bodziszek, krzewuszka, hortensja i wiele innych. Dlatego ważne są działania, ograniczające możliwość sprowadzenie lub jeśli to już zaistniało rozprzestrzeniania się nicieni.

Symptomy żerowania nicieni u innych roślin.

Jody Fetzer, Hillwood Estate, Museum & Gardens, Bugwood.org
Elizabeth Bush, Virginia Polytechnic Institute and State University, Bugwood.org
Jean L. Williams-Woodward, University of Georgia, Bugwood.org

Przy zakupie roślin należy dokładnie sprawdzić i nigdy nie kupić roślin o wątpliwej zdrowotności. Wyrzucić skażone rośliny – nigdy nie wyrzucać skażonych liści na kompost, (nicienie bez problemu mogą żyć w takich warunkach), najlepiej skażone rośliny spalić. Dokładnie wyczyścić miejsca, gdzie rosła skażona roślina, usuwając uschnięte łodygi i liście.

Zapobieganie rozprzestrzeniania się nicieni jest równie ważne, dlatego przed posadzeniem zdrowej rośliny należy sprawdzić, czy w otoczeniu nie znajdują się podejrzane rośliny. Przy pielęgnacji (cieciu liści, kwiatów) zachować podobne środki ostrożności jak w przypadku zagrożenia HVX – dezynfekcja narzędzi. Nie stosować do nawadniania, zraszaczy, które powodują moczenie liści, a raczej system dostarczający wodę bezpośrednio do gleby. Nie należy również roślin sadzić zbyt gęsto, gdyż z zainfekowanych roślin deszcze mogą wypłukiwać (wychlapywać) nicienie na zdrowe rośliny.

Symptomy żerowania nicieni na liściach host.

Jody Fetzer, Hillwood Estate, Museum & Gardens, Bugwood.org

Jonathan D. Eisenback, Virginia Polytechnic Institute and State University, Bugwood.org
Jonathan D. Eisenback, Virginia Polytechnic Institute and State University, Bugwood.orgJonathan D. Eisenback, Virginia Polytechnic Institute and State University, Bugwood.org
Department of Plant Pathology Archive, North Carolina State University, Bugwood.org
Department of Plant Pathology Archive, North Carolina State University, Bugwood.org
Department of Plant Pathology Archive, North Carolina State University, Bugwood.org
Department of Plant Pathology Archive, North Carolina State University, Bugwood.org

Walka z nicieniami czy też leczenie zakażonych roślin jest dość trudne. Co prawda istnieją skuteczne pestycydy do ich zwalczania (Nemacur® , Oksamyl , jednak ze względu na ich bardzo dużą toksyczność nie są one dostępne w sprzedaży detalicznej a ich użycie wymaga zezwolenia.
Nicienie dolistne łatwo zabić przez wysoką temperaturę, jednak problemem jest dobranie odpowiedniej temperatury i czasu jej działania na roślinę, aby zniszczyć jedynie nicienie a dać szansą przeżycia roślinie. Zabieg taki najlepiej przeprowadzić jesienią stosując go jedynie na kłączu, gdyż w okresie wegetacji bardzo łatwo można spowodować uszkodzenie liści, co oszpeci roślinę. Do „leczenia” roślin stosuje się różne temperatury na przykład; cebule lilii należy zanurzyć w wodzie o temperaturze
45 °C na około 60 minut.

Ograniczę się jednak do dokładniejszego omówienia termicznej kuracji host.
Porażoną hostę należy zanurzyć w wodzie o temperaturze
50 do 55 °C na 10 minut. Należy dość dokładnie przestrzegać reżimów dotyczących temperatury i czasu kuracji, aby nie uszkodzić bezpowrotnie rośliny. Po kuracji termiczne należy roślinę natychmiast schłodzić w wiadrze z zimną wodą (nie dłużej niż 5 minut), a następnie kłącze odsączyć i wysuszyć ręcznikiem papierowym.
Po takim szoku termicznym roślina w pewnym stopniu jest osłabiona, ale czysta, gdyż nicienie takiej temperatury nie przeżyją.
Czysta roślina nie oznacza, że miejsce, w którym rosła jest wolne od nicieni. Dlatego stosuje się jeszcze zalewanie tego terenu wrzątkiem – jednak ze względu na szybkie ochładzanie się wody w zetknięciu z zimnym podłożem metoda ta nie daje pełnej skuteczności w zwalczenia nicieni, a co za tym idzie długoterminowa skuteczność tej metody jest wątpliwa.

Kłącza przygotowane do kuracji termicznejKuracja termiczna

Andrzej Pach (lipiec 2013)




Spis wykorzystanych źródeł informacji:
- Richard F. Davis, Extension Nematology, University of Georgia – "Foliar Nematodes".
- Instytut Sadownictwa i kwiaciarstwa im. SZCZEPANA PIENIĄŻKA - mgr Aneta Chałaoska,
prof. dr hab. Gabriel S. Łabanowski "Instrukcja wykrywania nicieni na podstawie uszkodzeń roślin ozdobnych"
- Plant Problem Clinic - "Foliar Nematode of Hosta"
- APSnet - Lisa M. Kohl "An Aerial View of Foliar Nematode Biology, Epidemiology, and Host Range".


Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie materiałów ze strony wyłącznie za zgodą właściela witryny. | andrzej.pach@wp.pl

Powrót do treści | Wróć do menu głównego