Encyklopedia Host

Hybrydyzować - to mieszać, krzyżować osobniki odmiennych ras, gatunków lub rodzajów.

W hodowli roślin - to uzyskiwanie mieszańców o pożądanych cechach w wyniku zapylania kontrolowanego wybranych roślin lub swobodnego ich zapylania.

Hybrydyzacja wewnątrzgatunkowa - Z uwagi na duże podobieństwo taksonów rodzicielskich, naturalnie pojawiające się w przyrodzie hybrydy niejednokrotnie trudno jest zidentyfikować. Powstałe hybrydy zazwyczaj zachowują zdolności do generatywnego rozmnażania się.

Hybrydyzacja międzygatunkowa - jest zjawiskiem rzadziej występującym, niż hybrydyzacja wewnątrzgatunkowa. Powstające tą drogą mieszańce posiadają zazwyczaj mocno zredukowane organy rozmnażania płciowego, co często uniemożliwia generatywne rozmnażanie się roślin.

W zależności od tego czy cechy bądź zespoły cech wykazują wyraźną dominację dziedziczoną po jednym z przodków, czy też tworzy się jakiś układ pośredni, hybrydy przejmują więcej bądź mniej cech rodziców i są bardziej lub mniej do nich podobne. Wybierając hostę, której kwiaty mają być zapylane, należy zwrócić uwagę na jej płodność (zdolność zawiązywania nasion), gdyż nie wszystkie do tego celu się nadają. Naturalna hybrydyzacja jest częstym zjawiskiem wśród roślin, jednak w tym temacie chciałbym w przystępny sposób omówić jak możemy sami zastępować w tym dziele naturę, aby uzyskać roślinę o cechach, które chcielibyśmy uzyskać. Nie zawsze jest nam dane otrzymać tą wymarzoną roślinę, ale jest duże prawdopodobieństwo, że wybrane przez nas cechy rodziców będą przejęte przez otrzymaną w wyniku hybrydyzacji roślinę.

Ponieważ przy krzyżowaniu będziemy się zajmować przede wszystkim kwiatami warto przynajmniej ogólnie poznać ich budowę.

W ciągu którtkiego czasu otwarte kwiaty host są odwiedzane przez wiele owadów.
Ile razy bedą przez nie odwiedzone w ciągu kilku godzin?

Natura działa szybko i w ciągu kilku godzin rozwinięte kwiaty host są odwiedzane przez dziesiątki owadów, przenoszących na swych korpusach mnóstwo pyłku. Próby zapylania przez nas wybranym pyłkiem takich kwiatów jest bezsensowne. Tak po kilu godzinach wygląda znamię słupka rozwiniętego kwiatu - kwiat jest już zapylony w niekontrolowany sposób nieznanym pyłkiem.

Aby zapobiec takiemu stanowi rzeczy do hybrydyzacji powinniśmy przestąpić w godzina wieczornych, a do krzyżowania wybrać kwiat, który najprawdopodobniej rozwinąłby się następnego dnia, ale jeszcze nie ma otwartych płatków.

Nożyczkami lub skalpelem nacinamy płatki korony kwiatu w kierunku zalążni.

Tak nacięte płatki odwijamy z zalążni i odrywamy.

Tak wygląda kwiat z usunietymi płatkami.

Następną czynnością jest pozbycie się pręcików.
Najlepiej jest to zrobić podnosząc do góry słupek i uchwycić palcami pręciki.

Teraz należy tak uchwycone pręciki oderwać od kwiatu.

Pręciki dają się bez najmniejszego wysiłku "wyciągnąć" z kwiatu.

Tak wygląda kwiat, a w zasadzie to co po niem pozostało czyli jego słupek.

Cała operacja przeprowadzona na kwiatku trwa kilkadziesiąt sekund - tak spreparowany kwiat pozostawiamy do następnego dnia.
Wybierając do krzyżowania nierozwiniety kwiat zapewniliśmy to, że znamię słupka nie jest pokryte niechcianym pyłkiem. Również odrywanie pręcików nie stanowi zagrożenia, gdyż główki pręcików są jeszcze niedojrzałe, zamknięte i chronią przed wysypaniwem się pyłku czyli samozapyleniem.
Pozostawienie kwiatu w takim stanie do nastepnego dnia jest całkowicie bezpieczne, gdyż w takiej postaci nie stanowi on żadnej atrakcji dla latających jeszcze owadów. Również dla motyli i innych owadów nocnych nie jest on atrakcyjny i prawdopadobieństwo zapylenia przez nie kwiatu jest znikome.

Następnego dnia, gdy już nie będzie rosy pobieramy z wybranego przez nas kwiatu pręciki z pyłkiem i pocierając nimi znamię słupka dokonujemy zapylenie wybranego kwiatu. Dla pewności pręciki można trzymać w pensecie i zabieg wykonać kilkukrotnie pocierając górną (lepką) część znamienie słupka.
Ważne jest, aby wybierać do zapylania pręciki z dojrzałymi pylnikami - znamię słupka musi być otwarte udostępniając wysypywanie się pyłku, a żółty pyłek wyraźnie widoczny!!!

Sposób oznaczenia kwiatów tak na prawdę nie jest istotny - ważne jest jedynie, aby kwiat był trwale oznaczony.
Można to zrobić zakładając na szypółkę kwiatu pętelkę z kolorowej nici i dokonać odpowiednich zapisków w notatniku.

Nieco bardziej wyrafinowanym sposobem jest oznaczanie takich kwiatów odpowiednimi etykietami zaczepionymi na niciach i założonymi na szypółki kwiatów.
Mogą to być metalowe czy też plastykowe małe etykiety z naniesionymi na nich numerami (bądź innymi symbolami). Można też zastosować w tym ceklu stosowane w elektronice numerki używane do oznaczania przewodów w wiązkach.
Można również tak jak na zdjęciu obok - zastosować folię z wyciśnietymi na niej dowolnymi symbolami.

Etykiety takie można wykonać przy pomocy specjalnej praski.
Oznaczanie takimi etykietami jest o tyle wygodne, że można przy pomocy praski wykonać dowolne oznaczenie cyfrowe czy też literowe według naszych potrzeb, a oznaczenie jest bardzo trwałe.

Warto poruszyć w tym temacie jeszcze jeden aspekt hybrydyzacji.
Co zrobić, gdy rośliny przewidziane do krzyżowania kwitną o różnych zbyt odległych w czasie terminach. Gdy jedna z roślin kwitnie zbyt późno albo dużo wcześniej niż druga przez nas wybrana.
Ten problem również da się rozwiązać.
Z roślin tych należy pobrać pyłek i przechowywać w szczelnie zamkniętych probówkach:
- gdy pyłek ma być użyty w ciągu kilku tygodni - przechowujemy go w lodówce.
- gdy pyłek ma być użyty np. w następnym sezonie - przechowujemy go w zamrażalniku.

Opisał(a) Andrzej Pach